Heel wat gemeenten vinden hun weg naar een natuurbeheerplan

Steeds meer gemeenten kiezen voor de opmaak van een natuurbeheerplan. Zo'n plan geeft hen de tools om hun bossen en natuurgebieden toekomstgericht te beheren. Ook dit jaar engageerden weer heel wat gemeentebesturen zich voor de opmaak van zo'n plan. Daarnaast gingen we met Bosgroep Vlaams-Brabant ook aan de slag met enkele grotere bossen en kasteelparken. Van het Moorselbos tot het provinciedomein Huizingen en van de Bellebeek tot de Woluwevallei: natuurbeheerplannen worden steeds vaker een gezamenlijk verhaal.

Bosgroep Vlaams-Brabant speelt daarbij een belangrijke verbindende rol: waar verschillende boseigenaars betrokken zijn, probeert de Bosgroep hen samen te brengen in een gemeenschappelijk natuurbeheerplan. Zo kunnen we over eigendoms- en gemeentegrenzen heen werken aan sterkere en beter verbonden natuur.

Gemeenten zetten hun natuurgebieden op de kaart

Gemeenten beheren vaak heel wat waardevolle natuur: bossen, graslanden, valleigebieden en andere groene plekken. Soms gaat het ook om recente groene inrichtingsprojecten of nieuwe bossen. Die gebieden zijn vaak klein en verspreid, maar samen kunnen ze een belangrijke rol spelen voor de natuur en het lokale landschap.

Een natuurbeheerplan helpt om voor die gebieden een duidelijke visie op langere termijn uit te werken. Welke natuurwaarden zijn vandaag aanwezig? Waar liggen kansen om de biodiversiteit verder te versterken? Welk beheer is daarvoor nodig? En hoe kunnen we bossen en natuurgebieden tegelijk weerbaarder maken tegen droogte, hitte en andere gevolgen van de klimaatverandering?

Dit jaar gingen onder meer Dilbeek, Affligem, Ternat en Boortmeerbeek aan de slag met een natuurbeheerplan voor de natuurgebieden binnen hun grondgebied, waarbij ook particuliere eigenaars konden aansluiten.

Natuur stopt niet aan de gemeente- of eigendomsgrens

De natuur houdt zich niet bezig met administratieve grenzen. Een bos, beekvallei of leefgebied vormt ecologisch vaak één geheel, ook wanneer het op een kaart uit verschillende percelen en eigenaars bestaat. Net daarom zet Bosgroep Vlaams-Brabant sterk in op samenwerking.

De Bosgroep treedt daarbij op als partner die boseigenaars samenbrengt en stimuleert om hun gebieden op te nemen in een gemeenschappelijk natuurbeheerplan. Door verschillende eigendommen binnen één plan te verenigen, kunnen natuurdoelen en beheermaatregelen beter op elkaar worden afgestemd en kan er op een grotere, landschappelijke schaal worden gewerkt.

Het gemeenschappelijk natuurbeheerplan van de Woluwevallei gaat daarbij nog een stap verder. De gemeenten Zaventem, Kraainem, Wezembeek-Oppem, Machelen en een deel van Vilvoorde en Steenokkerzeel lieten zich via het Strategisch project Leve(n)de Woluwe overhalen om deel te nemen aan een groter natuurbeheerplan waar ook particuliere eigenaars bij konden aansluiten.

Samen brachten zij 55 natuurgebiedjes in kaart waarvoor beheer wordt uitgeschreven dat vervolgens door INL-ploegen zal worden uitgevoerd. Over enkele maanden kan dit natuurbeheerplan worden ingekeken tijdens de publieke consultatie.

Het inzetten op grotere natuurbeheerplannen bouwt voort op eerdere ervaringen. Gemeenten zoals Kampenhout, Diest, Lubbeek en Asse vonden eerder al hun weg naar gemeenschappelijke natuurbeheerplannen binnen hun gemeentegrenzen. Bij het natuurbeheerplan voor het Kravaalbos namen verschillende boseigenaars binnen de gemeenten Opwijk, Aalst en Asse deel. Er werd dus ook over de provinciegrens gekeken.

Uiteindelijk evolueert het natuurbeheerplan steeds meer richting een instrument waarmee lokale besturen niet alleen naar hun eigen grondgebied kijken, maar ook rekening houden met de samenhang en uitdagingen binnen het ruimere landschap.

Ook grotere bossen en parken krijgen een langetermijnvisie

Een mooi voorbeeld is het bos van het provinciedomein Huizingen. Met ongeveer 63 hectare gaat het om een aanzienlijk en waardevol bosgebied, waar natuur en recreatie samenkomen. Het natuurbeheerplan geeft richting aan de verdere ontwikkeling van het bos en aan het beheer voor de komende jaren om het klimaatbestendiger te maken naar de toekomst toe. Het natuurbeheerplan zal in november van dit jaar in publieke consultatie gaan.

Ook voor het Moorselbos, met een oppervlakte van ongeveer 29 hectare, werd een natuurbeheerplan uitgewerkt dat tot 16 oktober online ter inzage ligt. Het bos ligt in habitatrichtlijngebied en maakt deel uit van de Brabantse Wouden.

Daarnaast klopten dit jaar ook enkele kasteelparken aan om een natuurbeheerplan te laten opmaken voor hun waardevolle bossen en natuurgebieden. Achter hun historische en landschappelijke karakter gaan vaak oude bomen, bosstructuren, graslanden, vijvers en andere waardevolle natuur schuil. Een natuurbeheerplan kan helpen om die verschillende waarden in kaart te brengen en beter te beheren naar de toekomst toe.

Van afzonderlijke gebieden naar een sterker natuurnetwerk

Of het nu gaat om een gemeentelijk bos, een beekvallei, een kasteelpark of een groot provinciaal domein, de rode draad is dezelfde: nadenken over waar we met een gebied naartoe willen en het beheer daarop afstemmen.

En steeds vaker gebeurt dat niet voor één afzonderlijk perceel. Gemeenten, provincies en andere eigenaars kijken over de grenzen van hun eigen gebieden heen en zoeken naar kansen om natuur met elkaar te verbinden.

Een natuurbeheerplan is daarbij geen eindpunt. Het legt vooral de basis voor wat daarna op het terrein gebeurt. De komende jaren moeten de gemaakte keuzes zichtbaar worden in sterker ontwikkelde natuur, gevarieerdere en klimaatrobuustere bossen en gebieden die beter met elkaar verbonden zijn.

Dat zoveel gemeenten en eigenaars dit jaar hun weg vonden naar een natuurbeheerplan, is dan ook goed nieuws. Want hoe meer gebieden vanuit een langetermijnvisie worden beheerd, hoe sterker het netwerk van natuur waarvan ze deel uitmaken.

Wil jij voor jouw gemeente of voor jouw bos graag een natuurbeheerplan laten opmaken? Neem dan contact op met Bosgroep Vlaams-Brabant via info@bosgroepvlaamsbrabant.be .